Kullanılmayan yıllık izin yanar mı? Devir, izin ücreti ve hesap

Kasım ve Aralık aylarında en sık duyulan cümlelerden biri şu: "Bu yıl kullanmadığın izin yanar." İş Kanunu'nda böyle bir kural yok. Kullanılmayan yıllık izin yıl sonunda silinmez, iş sözleşmesi devam ettiği sürece kullanılması gerekir ve sözleşme bittiğinde kalan günlerin parası ödenir. Aşağıda kuralın dayanağını, işverenin neye karar verebileceğini ve izin ücretinden ne kadar kesinti yapıldığını örneklerle anlatıyoruz.

Yıllık izin hakkı kaç gün?

Yıllık ücretli izin, aynı işverende deneme süresi dahil en az bir yıl çalışınca doğar. Süreler İş Kanunu'nun 53. maddesinde alt sınır olarak yazılıdır:

Kıdem	En az izin süresi
1 yıldan 5 yıla kadar (5. yıl dahil)	14 gün
5 yıldan fazla, 15 yıldan az	20 gün
15 yıl ve üzeri (15. yıl dahil)	26 gün

18 yaş ve altındaki çalışanlarla 50 yaş ve üzerindeki çalışanların izni 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde bu süreler dörder gün artırılır. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun izin verilebilir, daha kısası verilemez.

İzin günü hesaplanırken izne denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izin kullanan bir çalışanın izin dönemine denk gelen Pazar günleri bu 14 günün içinde sayılmaz, izin o kadar uzar.

Kullanılmayan izin neden yanmaz?

53. madde açık bir cümle içerir: "Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez." Kanunda iznin belli bir tarihte düşeceğine ya da bir sonraki yıla taşınamayacağına dair bir hüküm bulunmuyor. Bu nedenle 2026'da hak edilip kullanılmayan günler 2027'ye devreder ve sözleşme sürdükçe kullanılmayı bekler.

Bir şirket içi yönetmelikte ya da sözleşmede "devretmeyen izinler silinir" gibi bir madde olsa bile bu, kanundaki vazgeçilemezlik kuralının önüne geçmez. Burada önemli olan, kullanılmayan günlerin kayıtlarda doğru görünmesidir. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 20. maddesine göre işveren her çalışan için izin kayıt belgesi tutmak zorundadır. Uyuşmazlıkta ilk bakılan belge budur.

İzin parayla değiştirilebilir mi?

Çalışma devam ederken hayır. İzin dinlenme amacı taşıdığı için iş sözleşmesi sürerken kullandırılması gerekir. Çalışan "iznimi kullanmayayım, parasını alayım" diyemez, işveren de bunu teklif ederek izni ortadan kaldıramaz. İznin paraya dönüşmesi yalnızca sözleşme sona erdiğinde, 59. madde kapsamında olur.

İzin tarihine kim karar verir?

Çalışanın istediği tarihte izne çıkma hakkı sınırsız değildir. Yönetmeliğe göre çalışan izin talebini, kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirir. İşveren ya da izin kurulu bu tarihle bağlı değildir ve iş planına göre farklı bir tarih belirleyebilir. Yüzden fazla işçi çalışan işyerlerinde izin planlamasını üç kişilik izin kurulu yapar.

İşveren ayrıca Nisan başı ile Ekim sonu arasında çalışanların tamamı ya da bir kısmı için toplu izin uygulayabilir.

Birkaç kural daha bilinmeli:

• Bölme: İzin işveren tarafından tek başına bölünemez. Taraflar anlaşırsa bölümler halinde kullanılabilir, ancak bölümlerden biri en az 10 gün olmalıdır.
• Yol izni: İzni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışana, talep edip belgelemesi koşuluyla toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
• Peşin ödeme: İzin dönemine ait ücret, izin başlamadan önce peşin ya da avans olarak ödenir.
• İzinde başka işte çalışma: İzin sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan çalışanın izin ücreti işveren tarafından geri alınabilir.

Editör notu: Çalıştığım kurumsal firmalarda böyle bir durumla karşılaşmadım. Kullanılmayan yıllık izin, kişi kendi istifa ediyor dahi olsa ücret karşılığı hesaplanarak ilişik sonlandırılması sırasında personele nakden ödenir. Şimdiye kadar çalıştığım hiçbir kurumda ödenmediğine şahit olmadım. Şirketler yıl içinde bu iznin kullanılması yönünde çalışanlarına tavsiye niteliğinde bilgilendirme yapabilir, ancak ilişik sonlandırma sırasında ödemeyi tam yapar.

İşten ayrılınca izin ücreti nasıl hesaplanır?

İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, istifa dahil, hak edilip kullanılmayan izin günlerinin ücreti ödenir. 59. maddeye göre hesapta sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret esas alınır. Uygulamada son brüt aylık ücret 30'a bölünerek günlük ücret bulunur ve kullanılmayan gün sayısıyla çarpılır. Yönetmeliğe göre fazla mesai ücreti, prim ve sosyal yardımlar bu hesaba katılmaz.

Bu tutar normal ücret gibi SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Çıkışın yapıldığı ayın ücretine eklenerek bordroya girer ve o ayın Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile bildirilir. Gelir vergisi kümülatif matraha göre hesaplandığı için yılın son aylarında ödenen izin ücretinden kesilen vergi de daha yüksek dilimden olabilir.

Örnek: Kasım sonunda işten ayrılan üç çalışan

Aşağıdaki tabloyu sitemizdeki 2026 bordro motoruyla hesapladık. Varsayımlar şöyle: çalışan yıl boyunca aynı brüt ücreti almış, Kasım sonunda işten ayrılmış ve kullanılmayan izin ücreti Kasım bordrosuna eklenmiş. Net izin ücreti, Kasım netinin izin ücretiyle ve izin ücreti olmadan hesaplanması arasındaki farktır.

Brüt aylık ücret	Kullanılmayan izin	Brüt izin ücreti	Toplam kesinti	Net izin ücreti
33.030,00 TL (asgari ücret)	10 gün	11.010,00 TL	3.606,76 TL	7.403,24 TL
50.000,00 TL	10 gün	16.666,67 TL	6.451,50 TL	10.215,17 TL
80.000,00 TL	14 gün	37.333,33 TL	14.451,36 TL	22.881,97 TL

50.000 TL brüt ücret alan çalışanın 16.666,67 TL'lik izin ücretinden yapılan kesintinin dökümü şöyle:

Kesinti	Tutar
SGK işçi payı (%14)	2.333,33 TL
İşsizlik sigortası işçi payı (%1)	166,67 TL
Gelir vergisi (Kasım'da %27 dilim)	3.825,00 TL
Damga vergisi	126,50 TL
Toplam	6.451,50 TL

Bu çalışanın kümülatif vergi matrahı Kasım'da 400.000 TL'yi aştığı için izin ücretinin tamamı %27 dilimden vergilendi. Aynı izin ücreti yılın ilk aylarında ödenseydi vergi kesintisi daha düşük olurdu. Asgari ücretli örnekte bile Kasım'a gelindiğinde kümülatif matrah %20 dilime geçmiş durumda.

Kendi rakamlarınızla brüt izin ücretini yıllık izin hesaplama aracından, ayrıldığınız ayın net etkisini ise maaş hesaplama aracından görebilirsiniz.

İzin ücreti için ne kadar süre var?

Kullanılmayan izin ücreti için zamanaşımı beş yıldır. 25 Ekim 2017'de yürürlüğe giren düzenlemeyle İş Kanunu'na eklenen Ek 3. madde, yıllık izin ücretini de beş yıllık zamanaşımına bağladı. Süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Yani çalışma sürerken biriken izinler için süre işlemez, ayrıldıktan sonraki beş yıl içinde talep edilmesi gerekir.

İzin ücreti ödenmediyse talebinizi işverene yazılı olarak iletmeniz, ileride bir uyuşmazlıkta elinizi güçlendirir. Kişisel durumunuz için bir iş hukuku avukatına ya da mali müşavire danışmanızı öneririz.

Yıl sonu için kısa kontrol listesi

• Bordro ya da İK sisteminde görünen kalan izin gününüzü kendi hesabınızla karşılaştırın.
• İzin talebinizi yazılı yapın ve kullanmak istediğiniz tarihten en az bir ay önce iletin.
• Kayıtlarda düşmüş görünen günler varsa yazılı olarak sorun.
• İşten ayrılıyorsanız çıkış bordrosunda izin ücretinin ayrı bir kalem olarak yer aldığını kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Kullanılmayan yıllık izin bir sonraki yıla devreder mi? Evet. Kanunda iznin yıl sonunda düşeceğine dair bir hüküm yoktur ve yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Kullanılmayan günler sözleşme sürdükçe birikir.

İşveren izni zorla kullandırabilir mi? İşveren izin tarihini iş planına göre belirleyebilir ve çalışanın istediği tarihle bağlı değildir. Nisan başı ile Ekim sonu arasında toplu izin de uygulayabilir. Ancak izni çalışanın onayı olmadan bölemez.

İstifa eden çalışan kullanmadığı izinlerin parasını alır mı? Alır. 59. madde sözleşmenin "herhangi bir nedenle" sona ermesini kapsar. İstifa, emeklilik ya da işveren feshi fark etmez.

İzin ücretinden vergi kesilir mi? Evet. Kullanılmayan izin ücreti normal ücret gibi SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir ve çıkış ayının bordrosuna eklenir.