Tazminat
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır? Süreler, kesintiler ve iş arama izni
İhbar süresi kıdeme göre 2 ile 8 hafta arasında değişir. Kimin kime ödediğini, hangi kesintilerin yapıldığını ve çıkış ayının net tutarı nasıl değiştirdiğini 2026 örnekleriyle anlatıyoruz.
İşten çıkarılırken ya da istifa ederken en çok karıştırılan kalemlerden biri ihbar tazminatı. Kıdem tazminatından farklı olarak bir yıllık çalışma şartı aramaz, tavanı yoktur ve vergiye tabidir. Asıl amacı da tazminat ödemek değil, karşı tarafa hazırlanma süresi tanımaktır. Bu süre verilmezse parası ödenir. Aşağıda sürelerin nasıl belirlendiğini, kimin kime ödediğini ve elinize ne kadar geçeceğini 2026 parametreleriyle hesapladık.
İhbar süresi kıdeme göre değişir
İş Kanunu'nun 17. maddesi, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın bunu karşı tarafa önceden bildirmesini ister. Bildirim süresi, aynı işverende geçen çalışma süresine göre belirlenir:
| Çalışma süresi | İhbar süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Bu süreler alt sınırdır. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle uzatılabilir, kısaltılamaz. Süre, bildirimin karşı tarafa ulaştığı günden itibaren işlemeye başlar ve sonunda sözleşme feshedilmiş sayılır.
Kim kime öder?
Kural iki taraf için de geçerli. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat öder. Bu nedenle üç farklı durum ortaya çıkar:
- İşveren süre vermeden çıkarırsa çalışana ihbar tazminatı öder.
- İşveren süreyi peşin öderse çalışanı o süre boyunca çalıştırmadan sözleşmeyi hemen bitirebilir. Yasa buna açıkça izin verir. Bu durumda ödenen tutar ihbar ücretidir ve çalışan aynı gün işten ayrılır.
- Çalışan süre vermeden istifa ederse işveren, ihbar süresine ait ücret tutarını çalışandan isteyebilir. Uygulamada bu tutar çoğunlukla son maaştan ya da diğer alacaklardan düşülmek istenir. İstifa ederken bildirim süresini dilekçede belirtmek bu tartışmayı baştan önler.
İhbar şartının aranmadığı durumlar da var. Haklı sebeple derhal fesihte (çalışan için md. 24, işveren için md. 25) bildirim süresi verilmez. Belirli süreli sözleşmeler sürenin dolmasıyla kendiliğinden biter, 17. madde bu sözleşmeler için yazılmamıştır. Deneme süresi içindeki fesihlerde de ihbar tazminatı ödenmez.
Brüt tutar nasıl bulunur?
Hesap iki adımdan oluşur:
- Son giydirilmiş brüt ücret 30'a bölünerek günlük ücret bulunur. Giydirilmiş ücret, çıplak brüt maaşa düzenli ödenen yemek, yol ve benzeri parasal hakların eklenmiş hâlidir. Kıdem tazminatında dikkate alınan ödemeler ihbarda da dikkate alınır.
- Günlük ücret, ihbar süresinin gün karşılığıyla çarpılır.
Örnek: Giydirilmiş brüt ücreti 60.000 TL olan ve 5 yıldır çalışan biri için günlük ücret 2.000 TL, ihbar süresi 56 gündür. Brüt ihbar tazminatı 112.000 TL olur. Kıdem tazminatındaki tavan ihbar tazminatında uygulanmaz.
Hangi kesintiler yapılır?
İhbar tazminatı vergi mevzuatında ücret sayılır. Bu yüzden:
- SGK primi ve işsizlik sigortası primi kesilmez.
- Gelir vergisi kesilir. Tutar, çıkış ayındaki kümülatif vergi matrahına eklenir ve o noktadan sonraki dilimlerden vergilenir.
- Damga vergisi kesilir. Oran binde 7,59.
Asgari ücret istisnası ayrı bir konu. Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No 319) istisnanın, bir ayda yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerin toplamına bir kez uygulanacağını söylüyor. Çıkış ayında asgari ücretin üzerinde bir maaş da ödeniyorsa istisna o maaşta kullanılmış olur ve ihbar tazminatına ayrıca istisna uygulanmaz. Ayın istisna tutarından kullanılmayan bir kısım kalmışsa o kısım ihbar tazminatına uygulanabilir. Aşağıdaki örneklerde çalışanların maaşı asgari ücretin üzerinde olduğu için ihbar tutarına istisna uygulanmadı.
Örnek tablo: Kasım 2026'da işten çıkış
Aşağıdaki rakamlar sitedeki bordro motoruyla hesaplandı. Varsayımlar şöyle: Çalışan yıl boyunca aynı giydirilmiş brüt ücreti aldı, Kasım maaşıyla birlikte ihbar tazminatı da Kasım'da ödendi, başka ek ödeme yok.
| Giydirilmiş brüt ücret | Kasım sonu kümülatif matrah | 2 hafta (net) | 4 hafta (net) | 6 hafta (net) | 8 hafta (net) |
|---|---|---|---|---|---|
| 40.000 TL | 374.000 TL | 14.791,66 TL | 28.789,97 TL | 42.274,96 TL | 55.759,95 TL |
| 60.000 TL | 561.000 TL | 20.227,48 TL | 40.454,96 TL | 60.682,44 TL | 80.909,92 TL |
| 100.000 TL | 935.000 TL | 33.712,47 TL | 67.424,93 TL | 101.137,40 TL | 134.849,87 TL |
40.000 TL brüt ücretli satırda dikkat çeken bir ayrıntı var. Kümülatif matrah Kasım'da 374.000 TL'de, yani %20 diliminin üst sınırı olan 400.000 TL'ye yakın. 4 haftalık ihbar tazminatının (37.333,33 TL brüt) bir kısmı %20'den, kalanı %27'den vergilenir. Bu yüzden net tutar tam iki katına çıkmaz.
Çıkış ayı net tutarı değiştirir
Aynı brüt tazminat, yılın hangi ayında ödendiğine göre farklı net tutar bırakır. 60.000 TL giydirilmiş brüt ücretli ve 8 haftalık ihbar süresi olan bir çalışan için 112.000 TL brüt ihbar tazminatının net karşılığı:
| Ödeme ayı | O aya kadar kümülatif matrah | Gelir vergisi | Damga vergisi | Net ihbar tazminatı |
|---|---|---|---|---|
| Mart | 153.000 TL | 20.550,00 TL | 850,08 TL | 90.599,92 TL |
| Temmuz | 357.000 TL | 27.230,00 TL | 850,08 TL | 83.919,92 TL |
| Kasım | 561.000 TL | 30.240,00 TL | 850,08 TL | 80.909,92 TL |
Mart ile Kasım arasındaki fark yaklaşık 9.700 TL. Bu fark kaybolan bir para değil, yılın erken aylarında matrahın düşük dilimlerde olmasından kaynaklanıyor. Kendi rakamınızı görmek için net maaş hesaplayıcısındaki aylık dökümden çıkış ayınızın kümülatif matrahına bakabilirsiniz.
Yeni iş arama izni
İhbar süresi çalıştırılarak kullanılıyorsa çalışanın bir hakkı daha var. İş Kanunu'nun 27. maddesine göre işveren, bildirim süresi içinde çalışana iş saatleri içinde ve ücretinden kesinti yapmadan yeni iş arama izni vermek zorundadır. İzin günde en az 2 saattir. Çalışan isterse bu saatleri birleştirip toplu kullanabilir, ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi gerekir.
İşveren izni hiç vermez ya da eksik kullandırırsa o sürenin ücretini ayrıca öder. İzin süresinde çalışanı çalıştırırsa, bu süreye ait ücreti yüzde yüz zamlı öder. Haftada beş gün çalışan biri için 8 haftalık bildirim süresinde iş arama izni 80 saate ulaşır. İhbar süresi peşin ödenip sözleşme hemen bitirildiğinde çalışılan bir bildirim süresi olmadığı için iş arama izni de doğmaz.
Editör notu: Genelde işveren ihbar süresini çalışanı çalıştırmak yerine bedeli karşılığı ihbar tazminatı şeklinde ödemeyi tercih eder. Ben şimdiye kadar ihbar süresini kullandırma noktasında çok fazla seçici olan bir firma ile karşılaşmadım. İş arama izni noktasında da çok fazla bir örnekle karşılaşmadım, hatta hiç karşılaşmadım diyebilirim. Genelde işverenler peşin olarak ödeme yolunu tercih eder.
Kötüniyet tazminatı ile karıştırmayın
İş güvencesi kapsamı dışında kalan çalışanlarda (örneğin 30'dan az işçi çalıştıran işyerleri ya da kıdemi 6 aydan az olanlar) fesih hakkı kötüye kullanılırsa, ihbar süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir. Bu, ihbar tazminatının yerine geçen bir hesap değil, ayrı bir yaptırımdır ve genellikle dava yoluyla istenir. İş güvencesi kapsamındaki çalışanlar için yol ise işe iade davasıdır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Fesih şekliniz, sözleşmenizdeki özel süreler ya da alacaklarınızın hesabı konusunda bir iş hukuku avukatına ya da mali müşavire danışmanız iyi olur.
Sık sorulan sorular
İhbar tazminatı için bir yıl çalışmak gerekir mi? Hayır. Bir yıl şartı kıdem tazminatı içindir. 6 aydan kısa çalışan biri de 2 haftalık ihbar süresine sahiptir.
İhbar süresi yıllık izinle birlikte kullanılabilir mi? İşverenin yaptığı fesihlerde bildirim süresi ile yıllık izin iç içe geçirilemez, ikisi ayrı ayrı hesaplanır. Çalışanın istifasında Yargıtay daha esnek bir yaklaşım benimsiyor.
İhbar tazminatı maaşla aynı bordroda mı ödenir? Genellikle son maaşla birlikte, çıkış ayının bordrosunda ödenir. Gelir vergisi o ayın kümülatif matrahı üzerinden hesaplanır. Asgari ücret istisnası maaşta kullanıldıysa ihbara tekrar uygulanmaz.
İstifa eden çalışan ihbar tazminatı alır mı? Sıradan istifada almaz, çünkü sözleşmeyi bitiren taraf kendisidir. Haklı sebeple fesihte de ihbar ödenmez. Bu hallerde kıdem tazminatı hakkı ayrıca doğabilir, ayrıntılar istifa ve kıdem tazminatı rehberimizde.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 17 metni ve bildirim örneği (TÜRMOB pratik bilgiler)
- Bildirimli fesihlerde yeni iş arama izni uygulaması (4857 md. 27, KPMG)
- İşverenin ihbar süresine ait ücreti peşin ödeyerek feshi
- İhbar tazminatında gelir vergisi ve damga vergisi (İSMMMO, MuhasebeNews)
- İhbar tazminatında asgari ücret istisnası (GV Genel Tebliği Seri No 319 md. 4)
- İhbar ve kıdem tazminatına gelir ve damga vergisi istisnasının uygulanması (Prozon sirküler 902)
- 2026 yılı gelir vergisi tarifesi (GVK md. 103)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için işvereninizin bordro birimine, bir mali müşavire veya avukata danışınız.